Autor: Krystyna Maciejewska

Temat: Sąd nad Antygoną i Kreonem

Grupy metod wykorzystywane w lekcji :

·                     dyskutowanie, debatowanie

·                     samodzielne badanie świata

·                     rozwiązywanie problemów

·                     czytanie i notowanie ze zrozumieniem

·                     grupowe myślenie twórcze ('burza mózgów', 'deszcz pomysłów' itp.)


Kto? Kiedy? Dla kogo?
Lekcja języka polskiego w klasie III gimnazjum

Cele lekcji:
Uczniowie:
1. będą umieli samodzielnie postawić tezę dotyczącą oceny postępowania i zachowania bohaterów - Antygony lub Kreona;
2. będą umieli samodzielnie umotywować i uzasadnić tezę prezentowaną w projekcie w logicznie uporządkowanej przyczynowo-skutkowej wypowiedzi ustnej;
3. będą doskonalić umiejętność redagowania rozprawki;
4. nauczą się, że prezentować postać Antygony i Kreona z różnych punktów widzenia;
5. udoskonalą umiejętność obrony swego stanowiska w ocenie postaci;
6. będą doskonalić umiejętność kwestionowania, odrzucania stanowiska lub poglądu;
7. będą umieli egzemplifikować sądy krótkimi, celnymi cytatami z lektury;
8. udoskonalą współpracę w zespole.

Krótki opis przebiegu zajęć:
Lekcja miała charakter zajęć podsumowujących rozważania nad "Antygoną" Sofoklesa. Głównym celem zajęć było doskonalenie umiejętności redagowania rozprawki. Przeprowadziłam ją metodą kreatorską, aktywizując uczniów do samodzielnego rozwiązywania problemów moralnych, interpretacyjnych i redakcyjnych.

Słowa kluczowe:
rozprawka, teza, argument, motywacja, konflikt moralny

 

Tytuł kroku: Zaangażowanie – wprowadzenie uczniów w problematykę lekcji

Przebieg zajęć:
Lekcję rozpoczęłam od przedstawienia celów, zachęcenia do samodzielnej i twórczej pracy nad tekstem "Antygony". Następnie losowo podzieliłam klasę na grupy czteroosobowe. Każda z grup wylosowała także postać Antygony lub Kreona do osądu. Ogólne polecenie brzmiało: Osądź Antygonę lub Kreona. Ponadto uczniowie otrzymali szczegółową instrukcję pracy w zespołach i kryteria oceny ( prezentuję je w materiale pomocniczym).
Ponieważ nie była to pierwsza lekcja prowadzona metodą kreatorską, uczniowie szybko rozpoczęli pracę.


Uwagi:
Ten etap lekcji trwał około 5 minut razem z czynnościami organizacyjnymi. Uczniowie pobrali niezbędne materiały - papier, flamastry, ponieważ pracowali metodą plakatową. Posiadali własne teksty lektur oraz "Karty pracy" Ewy Horwath wydane przez WSiP. Szczególnie pomocne okazały się pytania do rozstrzygnięcia z tematu 3. zgodnego z tematem lekcji.

Tytuł kroku: Badanie – analiza postawionego problemu

Przebieg zajęć:
Pierwszym zadaniem uczniów było ustalenie tezy, która najbardziej adekwatnie odzwierciedla postawę Antygony lub Kreona. Młodzież metodą burzy mózgów w grupach rzucała różne pomysły, w tym także merytorycznie niepoprawne, np. Kreon to błędny rycerz. W wyniku dyskusji w grupie weryfikowała ich słuszność i redagowała ostateczną wersję tezy.
W tym momencie następował podział ról i zadań członków grupy – osoba tworząca mapę myśli, osoba szukająca cytatów, dwie osoby redagujące uzasadnienia. Zadanie to zajęło uczniom około 10 minut.


Uwagi:
Konstruowanie tezy wcale nie przychodziło młodzieży łatwo. Właściwie, ku mojemu zaskoczeniu, to ogniwo lekcji okazało się najtrudniejsze. Moja rola w czasie pracy klasy sprowadzała się do obserwacji i dyskretnego doradztwa. Świadomie się wycofałam. Ukierunkowywałam pracę na właściwą drogę, nie wskazując rozwiązań. Zgodnie z celem lekcji, uczniowie mieli samodzielnie postawić i rozwiązać problem.


Tytuł kroku: Przekształcanie – dowodzenie własnych racji i sądów

Przebieg zajęć:
Ten etap lekcji polegał na gromadzeniu argumentów dowodzących słuszności postawionej tezy. Uczniowie dyskutowali nad propozycjami argumentów, selekcjonowali je, odrzucali niewłaściwe, ich zdaniem. Dobierali fragmenty tekstu literackiego potwierdzające ich sądy. Szukali motywacji uzasadniającej postępowanie i zachowania bohaterów –Antygony lub Kreona. To ogniwo zajęć nie sprawiało uczniom trudności, choć zdarzało się, że odbiegali od tematu. Sami wprowadzali korektę. Jednocześnie już przygotowywali się do prezentacji plakatów, dzieląc się zadaniami. Umawiali się, co dopowiedzą w czasie wystąpienia na forum klasy, a czego nie umieścili na mapie myśli. Ich praca trwała ok. 25 minut.

Uwagi:
Etapy badania i przekształcania zajęły uczniom najwięcej czasu. Ponadto należy przewidzieć czas na czynności organizacyjne, np. wyeksponowanie na tablicach plakatów.

Tytuł kroku: Prezentacja

Przebieg zajęć:
Prezentacja odbywała się zgodnie z podanymi na początku lekcji kryteriami. W ocenie prezentacji brane były pod uwagę przede wszystkim:
I Temat:
1. zasadność tezy,
2. wnikliwość, głębia motywacji i jej zgodność z tezą,
3. celność doboru cytatów;

II Prezentacja:
1. poprawność językowa,
2. kultura mowy,
3. postawa prezentujących.

Ta część lekcji odbyła się po przerwie i zajęła całą jednostkę lekcyjną. Wypowiedzi uczniów były interesujące, niektóre prowokacyjne i kontrowersyjne. Wzbudzały emocje słuchaczy, którzy żywo reagowali – akceptowali wypowiedzi lub protestowali przeciwko wygłaszanym tezom czy argumentom. Każda grupa w czasie prezentacji musiała odpowiadać na pytania padające z klasy, tzw. 2 minuty dla reporterów. Ta część zajęć była najbardziej emocjonująca. Zgodnie z przyjętą przeze mnie zasadą pracy w grupie „reporterzy” zadający pytanie niewygodne, trudne, wykraczające poza utarte schematy myślowe, odwołujący się do innych lektur są dodatkowo premiowani oceną celującą. Również ci, którzy odpowiadają rzeczowo, wykazują się refleksem i wykazują się obyciem i oczytaniem. Te „minikonferencje” prasowe aktywizują uczniów indywidualnie i zespołowo.

 

Tytuł kroku: Wykorzystanie umiejętności w praktyce – zadanie domowe

Przebieg zajęć:
Lekcję zakończyłam zadaniem pracy domowej:
Napisz rozprawkę na temat: Sąd nad Antygoną lub Kreonem. Skorzystaj z tez zaproponowanych na lekcji lub uzasadnij własną tezę.

Uwagi:



Uwagi:
Oto niektóre tezy uczniów:
1. Antygona była fanatyczką religijną.
2. Antygona jako ofiara tyranii Kreona.
3. Rządy silnej ręki niekoniecznie prowadzą do celu.