Autor: Agnieszka Świdroń

Temat: Szkolne badania jakości wód

Grupy metod wykorzystywane w lekcji :

·                     samodzielne badanie świata

·                     czytanie i notowanie ze zrozumieniem


Kto? Kiedy? Dla kogo?
lekcja geografii w II klasie gimnazjum

Cele lekcji:
Po zajęciach uczniowie powinni:
- umieć przeprowadzić wybrane badania wód;
- umieć czytać ze zrozumieniem instrukcje i na ich podstawie przeprowadzić doświadczenie;
- umieć zapisać wyniki badań i wnioskować na ich podstawie;
- wskazać problemy związane z ochroną wód płynących.

Krótki opis przebiegu zajęć:
Pomysł na lekcję związany jest z udziałem młodzieży w projekcje edukacyjno- ekologicznym pod nazwą „Szkolna sieć monitoringu parametrów środowiska w województwie zachodniopomorskim”
Uczniowie samodzielnie zbadają wybrane parametry wody, pobiorą próbki, przeprowadzą badania, zapiszą wyniki i wnioski, przeanalizują zagrożenia dla środowiska, przyczyny ich występowania, wpływ na środowisko oraz sposoby ich usuwania.

Słowa kluczowe:
jakość wód, zawartość: tlenu, fosforanów, azotu amonowego, azotu azotynowego, azotu azotanowego, wartość pH, twardość wody, monitoring środowiska.

 

Tytuł kroku: Wprowadzenie

Przebieg zajęć:
Podałam uczniom informacje o celach i przebiegu lekcji. Powiedziałam uczniom o udziale naszej szkoły w projekcie edukacyjno-ekologicznym. Celach i uczestnikach monitoring w naszym województwie. Zapoznałam młodzież z procedurami badawczymi i metodami przekazywania wyników.
Przypomniałam młodzieży o zasadach bezpieczeństwa obowiązujących podczas zajęć.

Tytuł kroku: Rozpoczęcie pracy

Przebieg zajęć:
Powiedziałam, że będziemy pracować w 7 grupach. Dokonaliśmy podziału na grupy (losowanie nr zestawu). Uczniowie wybrali lidera -jego zadaniem było referowanie pracy zespołu, sekretarza -który zbiera i zapisuje wyniki badań, po zakończeniu zajęć opracowuje wyniki zbiorcze (wraz z sekretarzami pozostałych grup) oraz laboranta i młodszego laboranta /wiekiem :) / jeżeli grupa była 4-osobowa.
Liderzy odebrali potrzebne zestawy oraz arkusze oceny.
Następnie udaliśmy się na nasze stanowisko badawcze - rzeka Dzierżęcinki w Parku Miejskim.


 

 

Uwagi:
Uczniowie mieli do dyspozycji -mini laboratorium ekologiczne (wartości ok. 6.000,00 zł) wraz ze szczegółowymi i opisami do prowadzenia samodzielnych badań, które otrzymały szkoły uczestniczące w projekcie.

Tytuł kroku: Badania

Przebieg zajęć:
Po dotarciu do stanowisk badawczych, lider zapoznał zespół z instrukcją i rozdzielił zadania pomiędzy członków grupy. Starałam się być aktywnym obserwatorem i doradcą podczas pracy zespołów. Praca trwała około 15 min. Uczniowie zapisali wyniki w kartach pracy. Po złożeniu naszego przenośnego laboratorium wróciliśmy do szkoły.

Uwagi:
Uczniowie korzystali z instrukcji dołączonej do zestawów. Była to instrukcja słowna w języku angielskim i instrukcja rysunkowa, której rozszyfrowanie wymagało trochę trudu. Większość grup poradziła sobie z zadaniem samodzielnie, tylko w kilku przypadkach musiałam naprowadzić na prawidłowe rozwiązanie.

 

Materiał pomocniczy:

 

                                                     1. ARKUSZ OCENY

 

 

Lp.    Zagadnienia badawcze

 

1.      Lokalizacja stanowiska badawczego:

 

         Nazwa

         Położenie topograficzne

         Długość rzeki

         Odległość od ujścia

         Powierzchnia zbiornika [ha]

 

2.      Klasyfikacja badania wody i jej rodzaj

 

         Wody płynące

         Obszar źródłowy

         Obszar strumieniowy

         Obszar rzeczny

 

3.      Czas badania

 

         Data

         Godzina

         Aktualna pogoda

                            

4.      Charakterystyka badanej wody

 

         A. Zmącenie:

             - duże

             - średnie

             - małe

 

         B. Barwa:

             - ciemnoniebieska

             - jasnoniebieska

             - ciemnozielona

             - jasnozielona

             - żółta

             - pomarańczowa

             - czerwona

 

         C. Zapach:

             - intensywny

             - gnilny

             - bez zapachu

 

         D. Temperatura

 

         E. Prąd

             Szybkość przepływu

 

5.      Parametry pomiarowe badanej wody:

        

         A. Zawartość tlenu O   [mg/l]

        

 

                                                       2.  ARKUSZ OCENY

 

 

Lp.    Zagadnienia badawcze

 

1.      Lokalizacja stanowiska badawczego:

 

         Nazwa

         Położenie topograficzne

         Długość rzeki

         Odległość od ujścia

         Powierzchnia zbiornika [ha]

 

2.      Klasyfikacja badania wody i jej rodzaj

 

         Wody płynące

         Obszar źródłowy

         Obszar strumieniowy

         Obszar rzeczny

 

3.      Czas badania

 

         Data

         Godzina

         Aktualna pogoda

                            

4.      Charakterystyka badanej wody

 

         A. Zmącenie:

             - duże

             - średnie

             - małe

 

         B. Barwa:

             - ciemnoniebieska

             - jasnoniebieska

             - ciemnozielona

             - jasnozielona

             - żółta

             - pomarańczowa

             - czerwona

 

         C. Zapach:

             - intensywny

             - gnilny

             - bez zapachu

 

         D. Temperatura

 

         E. Prąd

             Szybkość przepływu

 

5.      Parametry pomiarowe badanej wody:

 

         B. Zawartość fosforanów  PO    [mg/l]

 

 

 

                                                      3.   ARKUSZ OCENY

 

 

Lp.    Zagadnienia badawcze

 

1.      Lokalizacja stanowiska badawczego:

 

         Nazwa

         Położenie topograficzne

         Długość rzeki

         Odległość od ujścia

         Powierzchnia zbiornika [ha]

 

2.      Klasyfikacja badania wody i jej rodzaj

 

         Wody płynące

         Obszar źródłowy

         Obszar strumieniowy

         Obszar rzeczny

 

3.      Czas badania

 

         Data

         Godzina

         Aktualna pogoda

                            

4.      Charakterystyka badanej wody

 

         A. Zmącenie:

             - duże

             - średnie

             - małe

 

         B. Barwa:

             - ciemnoniebieska

             - jasnoniebieska

             - ciemnozielona

             - jasnozielona

             - żółta

             - pomarańczowa

             - czerwona

 

         C. Zapach:

             - intensywny

             - gnilny

             - bez zapachu

 

         D. Temperatura

 

         E. Prąd

             Szybkość przepływu

 

5.      Parametry pomiarowe badanej wody:

 

         C. Zawartość azotu amonowego  NH    [mg/l]

        

                                                       4.   ARKUSZ OCENY

 

 

Lp.    Zagadnienia badawcze

 

1.      Lokalizacja stanowiska badawczego:

 

         Nazwa

         Położenie topograficzne

         Długość rzeki

         Odległość od ujścia

         Powierzchnia zbiornika [ha]

 

2.      Klasyfikacja badania wody i jej rodzaj

 

         Wody płynące

         Obszar źródłowy

         Obszar strumieniowy

         Obszar rzeczny

 

3.      Czas badania

 

         Data

         Godzina

         Aktualna pogoda

                            

4.      Charakterystyka badanej wody

 

         A. Zmącenie:

             - duże

             - średnie

             - małe

 

         B. Barwa:

             - ciemnoniebieska

             - jasnoniebieska

             - ciemnozielona

             - jasnozielona

             - żółta

             - pomarańczowa

             - czerwona

 

         C. Zapach:

             - intensywny

             - gnilny

             - bez zapachu

 

         D. Temperatura

 

         E. Prąd

             Szybkość przepływu

 

5.      Parametry pomiarowe badanej wody:

 

         D. Zawartość azotu azotynowego NO  [mg/l]

        

 

                                                       5.  ARKUSZ OCENY

 

 

Lp.    Zagadnienia badawcze

 

1.      Lokalizacja stanowiska badawczego:

 

         Nazwa

         Położenie topograficzne

         Długość rzeki

         Odległość od ujścia

         Powierzchnia zbiornika [ha]

 

2.      Klasyfikacja badania wody i jej rodzaj

 

         Wody płynące

         Obszar źródłowy

         Obszar strumieniowy

         Obszar rzeczny

 

3.      Czas badania

 

         Data

         Godzina

         Aktualna pogoda

                            

4.      Charakterystyka badanej wody

 

         A. Zmącenie:

             - duże

             - średnie

             - małe

 

         B. Barwa:

             - ciemnoniebieska

             - jasnoniebieska

             - ciemnozielona

             - jasnozielona

             - żółta

             - pomarańczowa

             - czerwona

 

         C. Zapach:

             - intensywny

             - gnilny

             - bez zapachu

 

         D. Temperatura

 

         E. Prąd

             Szybkość przepływu

 

5.      Parametry pomiarowe badanej wody:

  

         E. Zawartość azotu azotanowego NO  [mg/l]

        

 

                                                       6.  ARKUSZ OCENY

 

 

Lp.    Zagadnienia badawcze

 

1.      Lokalizacja stanowiska badawczego:

 

         Nazwa

         Położenie topograficzne

         Długość rzeki

         Odległość od ujścia

         Powierzchnia zbiornika [ha]

 

2.      Klasyfikacja badania wody i jej rodzaj

 

         Wody płynące

         Obszar źródłowy

         Obszar strumieniowy

         Obszar rzeczny

 

3.      Czas badania

 

         Data

         Godzina

         Aktualna pogoda

                            

4.      Charakterystyka badanej wody

 

         A. Zmącenie:

             - duże

             - średnie

             - małe

 

         B. Barwa:

             - ciemnoniebieska

             - jasnoniebieska

             - ciemnozielona

             - jasnozielona

             - żółta

             - pomarańczowa

             - czerwona

 

         C. Zapach:

             - intensywny

             - gnilny

             - bez zapachu

 

         D. Temperatura

 

         E. Prąd

             Szybkość przepływu

 

5.      Parametry pomiarowe badanej wody:

 

         F. Wartość ph

        

                                                         7. ARKUSZ OCENY

 

 

Lp.    Zagadnienia badawcze

 

1.      Lokalizacja stanowiska badawczego:

 

         Nazwa

         Położenie topograficzne

         Długość rzeki

         Odległość od ujścia

         Powierzchnia zbiornika [ha]

 

2.      Klasyfikacja badania wody i jej rodzaj

 

         Wody płynące

         Obszar źródłowy

         Obszar strumieniowy

         Obszar rzeczny

 

3.      Czas badania

 

         Data

         Godzina

         Aktualna pogoda

                            

4.      Charakterystyka badanej wody

 

         A. Zmącenie:

             - duże

             - średnie

             - małe

 

         B. Barwa:

             - ciemnoniebieska

             - jasnoniebieska

             - ciemnozielona

             - jasnozielona

             - żółta

             - pomarańczowa

             - czerwona

 

         C. Zapach:

             - intensywny

             - gnilny

             - bez zapachu

 

         D. Temperatura

 

         E. Prąd

             Szybkość przepływu

 

5.      Parametry pomiarowe badanej wody:

 

         G. Twardość ogólna [mmol/l]

 

 

 

 

 

 

Tytuł kroku: Lekcja 2 -prezentacja wyników

Przebieg zajęć:
Na następnej lekcji uczniowie prezentowali wyniki badań, oraz starali się ocenić stan jakości wody na podstawie zbadanych parametrów. Po prezentacji wspólnie wypełniliśmy zbiorczy arkusz badawczy, który wyślemy do koordynatorów projektu.

Uwagi:
Wszystkich zaskoczył stosunkowo dobry stan wody w naszej rzece. Dzierżęcinka w opiniach mieszkańców uchodzi za „miejski ściek” , jednak stan jej wód w ostatnich latach bardzo znacząco się poprawił (planowane są nawet zarybienia). Uświadomiło to młodzieży celowość ochrony wód płynących.

        

 

Tytuł kroku: Dyskusja

Przebieg zajęć:
Wprowadzeniem do dyskusji było zaprezentowana przez uczennicę krótkiej charakterystyki naszej rzeki ( z skąd wypływa, przez jakie obszary przepływa, że kierowane są tu ścieki z kanalizacji deszczowej miasta itp.) Następnie uczniowie wzięli udział w dyskusji „ Jak walczyć z zanieczyszczeniami wód płynących i jak racjonalnie gospodarować jej zasobami.”. Była to dyskusja swobodna (plenarna), uczniowie swobodnie prezentowali swoje pomysły i przemyślenia. W trakcie dyskusji jedna z uczennic zapisywała na tablicy kluczowe wypowiedzi np.
konieczność sprzątania brzegów rzeki
rozstawienia większej ilości koszy na śmieci i psie odchody
propagowanie wśród młodzieży naszej szkoły prowadzonych badań np. poprzez gazetkę szkolną, stronę internetową, czy zorganizowanie sesji popularnonaukowej.

 

Tytuł kroku: Zadanie domowe

Przebieg zajęć:
Uczniowie otrzymali polecenie opracowania w grupach informacji do szkolnej gazetki i strony internetowej o udziale naszej szkoły w projekcie monitoringu środowiska oraz racjonalnej gospodarce wodami.

        

Tytuł kroku: Refleksja nauczyciela

- uczniowie bardzo chętnie prowadzili badania,
- zrozumienie instrukcji nie sprawiło im większych kłopotów,
- nie bez znaczenia był również fakt, że mieli do dyspozycji naprawdę profesjonalne laboratorium. Dlatego uważam, że warto by szkoły wzbogacały swoja bazę dydaktyczną poprzez udział w rożnych projektach edukacyjnych.
-z drugiej strony ciężko jest prowadzić tego typy badania z całą klasą, tak by każdy uczeń miał możliwość wykonać samodzielnie doświadczenie. Dlatego wygodniej jest prowadzić je podczas zajęć kół zainteresowań.

 

Tytuł kroku: Refleksje uczniów

Uczniowie po zakończeniu lekcji wypełniali ankiety ewaluacyjne. Pisali np.
- było bardzo ciekawie,
-dzięki lekcji dużo dowiedziałem się o naszej rzece, źródłach jej zanieczyszczeń,
-lekcje poza szkoła są bardziej ciekawe i praktyczne (choć szkoda, że padało)
-dobrze nam się pracowało w grupie.