Autor: Ewa Wrzołek

Temat: Czy przygoda Ikara jest naszą przygodą?

Grupy metod wykorzystywane w lekcji :

·                     dyskutowanie, debatowanie

·                     czytanie i notowanie ze zrozumieniem

·                     korzystanie ze źródeł, zbieranie świadectw i opracowywanie ich

·                     grupowe myślenie twórcze ('burza mózgów', 'deszcz pomysłów' itp.)


Kto? Kiedy? Dla kogo?
Lekcja języka polskiego dla klasy drugiej gimnazjum

Cele lekcji:
Uczniowie:
- pracują w grupach i przyjmują w nich role,
- analizują różne teksty kultury,
- interpretują różne teksty kultury,
- wyodrębniają cechy dzieła,
- nazywają środki wyrazu artystycznego,
- wyrażają swoją opinię,
- formułują argumenty,
- dostrzegają analogie,
- odczytują symbole,
- sporządzają notatki i wnioski.


Krótki opis przebiegu zajęć:
Wolność, niezależność, pogoń za marzeniami i idealizm to pojęcia bliskie młodym ludziom. Te wartości uosabia Ikar. Podczas lekcji uczniowie przypomną sobie tekst mitu, a następnie przeanalizują różne teksty kultury, w których obecny jest motyw Ikara (obrazy Breugla i Chagalla, wiersze Grochowiaka, Różewicza i Brylla oraz tekst piosenki). Tym samym zbiorą materiał do dyskusji nad słusznością postawy Ikara i reakcji ludzi wobec niej. W efekcie wspólnych rozważań sporządzą wniosek oraz (w domach) napiszą rozprawkę.
Scenariusz, który był dla mnie inspiracją, znajduje się w "Scenariuszach lekcji dla klasy drugiej gimnazjum" autorstwa Ewy Horwath i Joanny Majchrzak.

Słowa kluczowe:
Ikar, wolność, niezależność, marzenia, argument, kontrargument, symbol, metafora, tekst kultury, środki artystycznego wyrazu

 

 

Tytuł kroku: Organizacja pracy grup, przydział zadań, przygotowywanie prezentacji

Przebieg zajęć:
Lekcję rozpoczynamy od losowego podziału klasy na grupy. Następnie uczniowie otrzymują instrukcje. Czytają tekst mitu, przyglądają się reprodukcji obrazu Breugla, a następnie pracują z konkretnymi tekstami kultury (P. Breugel „Upadek Ikara, M. Chagall „Upadek Ikara”, S. Grochowisk „Ikar”, T. Różewicz „Prawa i obowiązki”, E. Bryll *** ["Wciąż o Ikarach głoszą"], piosenka Sztywnego Palu Azji „Nie wolno wznosić się za wysoko”). Czytają ze zrozumieniem, wykorzystując strategie: znajdowania głównej myśli oraz wskazywania słów-kluczy. Przygotowują prezentację – najważniejsze informacje umieszczają na plakacie.

Uwagi:
Uczniowie otrzymują konkretne instrukcje oraz teksty i reprodukcje, które mają poddać analizie.

 

 

INSTRUKCJA DLA GRUPY I

 

  1. Wybierzcie przewodniczącego i sekretarza grupy.
  2. Dbajcie o to, by każdy w grupie otrzymał jakieś zadanie do wykonania.
  3. Pracujcie rzetelnie.
  4. Pilnujcie, żeby nie przekroczyć limitu czasu (30 minut).

ZADANIA

 

  1. Przeczytajcie uważnie tekst mitu o Ikarze.
  2. Przypomnijcie sobie, jaką postawę symbolizuje Ikar.
  3. W jaki sposób motyw Ikara został zaprezentowany przez P. Breughla na obrazie pt. „Upadek Ikara”?
  4. Przygotujcie opis tego obrazu oraz jego interpretację.

 

INSTRUKCJA DLA GRUPY II

 

  1. Wybierzcie przewodniczącego i sekretarza grupy.
  2. Dbajcie o to, by każdy w grupie otrzymał jakieś zadanie do wykonania.
  3. Pracujcie rzetelnie.
  4. Pilnujcie, żeby nie przekroczyć limitu czasu (30 minut).

 

 

ZADANIA

 

  1. Przeczytajcie uważnie tekst mitu o Ikarze.
  2. Przypomnijcie sobie, jaką postawę symbolizuje Ikar.
  3. W jaki sposób motyw Ikara został zaprezentowany przez M. Chagalla na obrazie pt. „Upadek Ikara”?
  4. Przedstawcie opis tego obrazu oraz jego interpretację.

 

INSTRUKCJA DLA GRUPY III

 

  1. Wybierzcie przewodniczącego i sekretarza grupy.
  2. Dbajcie o to, by każdy w grupie otrzymał jakieś zadanie do wykonania.
  3. Pracujcie rzetelnie.
  4. Pilnujcie, żeby nie przekroczyć limitu czasu (30 minut).

ZADANIA

  1. Przeczytajcie uważnie tekst mitu o Ikarze.
  2. Przypomnijcie sobie, jaką postawę symbolizuje Ikar.
  3. W jaki sposób motyw Ikara został zaprezentowany przez zespół Sztywny Pal Azji w piosence pt. „Nie wolno wznosić się za wysoko”?
  4. Przygotujcie interpretację tekstu tej piosenki, wskażcie środki stylistyczne obecne w piosence.

 

INSTRUKCJA DLA GRUPY IV

 

  1. Wybierzcie przewodniczącego i sekretarza grupy.
  2. Dbajcie o to, by każdy w grupie otrzymał jakieś zadanie do wykonania.
  3. Pracujcie rzetelnie.
  4. Pilnujcie, żeby nie przekroczyć limitu czasu (30 minut).

ZADANIA

 

  1. Przeczytajcie uważnie tekst mitu o Ikarze.
  2. Przypomnijcie sobie, jaką postawę symbolizuje Ikar.
  3. W jaki sposób motyw Ikara został zaprezentowany przez Ernesta Brylla w wierszu pt. „Wciąż o Ikarach głoszą…”?
  4. Przygotujcie interpretację wiersza, ze wskazaniem środków stylistycznych i ich funkcji.

 

INSTRUKCJA DLA GRUPY V

 

  1. Wybierzcie przewodniczącego i sekretarza grupy.
  2. Dbajcie o to, by każdy w grupie otrzymał jakieś zadanie do wykonania.
  3. Pracujcie rzetelnie.
  4. Pilnujcie, żeby nie przekroczyć limitu czasu (30 minut).

ZADANIA

 

  1. Przeczytajcie uważnie tekst mitu o Ikarze.
  2. Przypomnijcie sobie, jaką postawę symbolizuje Ikar.
  3. W jaki sposób motyw Ikara został zaprezentowany przez Tadeusza Różewicza w wierszu pt. „Prawa i obowiązki”?
  4. Przygotujcie interpretację wiersza, ze wskazaniem środków stylistycznych i ich funkcji. Zwróćcie uwagę na kompozycję utworu.
  5. Wskazówka: w podręczniku znajduje się reprodukcja obrazu Breughla „Upadek Ikara” (do niego nawiązuje Różewicz).

INSTRUKCJA DLA GRUPY VI

 

  1. Wybierzcie przewodniczącego i sekretarza grupy.
  2. Dbajcie o to, by każdy w grupie otrzymał jakieś zadanie do wykonania.
  3. Pracujcie rzetelnie.
  4. Pilnujcie, żeby nie przekroczyć limitu czasu (30 minut).

ZADANIA

 

  1. Przeczytajcie uważnie tekst mitu o Ikarze.
  2. Przypomnijcie sobie, jaką postawę symbolizuje Ikar.
  3. W jaki sposób motyw Ikara został zaprezentowany przez Stanisława Grochowiaka w wierszu pt. „Ikar”?
  4. Przygotujcie interpretację wiersza, ze wskazaniem środków stylistycznych i ich funkcji. Zwróćcie uwagę na kompozycję utworu.
  5. Wskazówka: w podręczniku znajduje się reprodukcja obrazu Breughla „Upadek Ikara” (do niego nawiązuje Grochowiak).

 

Tytuł kroku: Prezentacja i notowanie

Przebieg zajęć:
Grupy kolejno prezentują efekty swojej pracy, a pozostali uczniowie mają za zadanie sporządzić krótkie notatki o każdym z tekstów. Nauczyciel dokonuje oceny pracy grup, na podstawie przyjętych wcześniej kryteriów. Uczniowie poddają się także samoocenie.


Uwagi:
Kryteria oceny pracy grup:
- sposób komunikowania się podczas pracy: 0 - 10 p.,
- estetyka plakatu: 0 - 10 p.,
- poprawność merytoryczna: 0 - 10 p.,
- prezentacja: 0 - 10 p.,
- samoocena: 0 - 10 p.

Punkty zostaną następnie przełożone na oceny:
- 47 – 50 p.: celująca,
- 42 – 46 p.: bardzo dobra,
- 37 – 41 p.: dobra,
- 26 – 36 p.: dostateczna,
- 20 – 25 p.: dopuszczająca,
- mniej niż 20 p.: niedostateczna.

 

Tytuł kroku: Dyskusja i wnioski

Przebieg zajęć:
Zaplanowałam, że po zaprezentowaniu prac poproszę wybranych uczniów o przeczytanie notatek o poszczególnych tekstach kultury. Następnie będą musieli się zastanowić nad odpowiedzią na pytanie postawione w temacie lekcji: Czy „przygoda Ikara jest naszą przygodą?”. Przytoczą argumenty za i przeciw, zbiorą także kontrargumenty. Po krótkiej dyskusji sporządzą wnioski, a w domach napiszą rozprawki.

Uczniowie rzetelnie odnotowali krótkie informacje na temat wszystkich tekstów kultury. Raz jeszcze przyjrzeliśmy się obrazom oraz wysłuchaliśmy wierszy i piosenki. Następnie ponownie padło pytanie postawione w temacie lekcji. Każdy miał okazję zabrać głos. Większość klasy opowiedziała się po stronie Ikara, dając wszystkim młodym (i nie tylko) ludziom prawo do marzeń, a więc uznając, że snucie marzeń, a także dążenie do wolności i niezależności to równeż ich przygoda. Były także odmienne opinie, lecz nieliczne. Zgodnie jednak stwierdziliśmy, iż zawsze trzeba liczyć się z konsekwencjami swego postępowania...

Uwagi:
Czasami trzeba było zwracać uczniom uwagę, by nie odbiegali od zasadniczego tematu i nie angażowali się aż tak bardzo emocjonalnie w dyskusję. Myślę, że wnioski uczniów powstałe podczas lekcji są interesujące.

 

Tytuł kroku: Refleksja nauczyciela

Uczniowie zwykle chętnie pracują w grupach, uzgadniają rozwiązania, spierają się ze sobą, ustalają, co mogą zaprezentować klasie. Tak było również tym razem. Cały czas kontrolowałam ich pracę, sprawdzałam, czy jest efektywna, ale w nią nie ingerowałam. Nie wszyscy uczniowie trafnie odczytali moje intencje, nie wszystko było dla nich zrozumiałe, jednak większość z nich przygotowała ciekawe plakaty, sporządziła interesujące wnioski i zabierała głos w dyskusji. Materiał zgromadzony podczas lekcji dzieci mogły ponadto wykorzystać, pisząc rozprawki. Niektóre z nich okazały się bardzo udane.