Tytuł: "Tworzymy słownik najmłodszej polszczyzny"

Nauczyciel:
Mgr Krystyna Maciejewska

Uczestnicy: Klasa IIIe - 30 osób

Cele:

Cele projektu:

1. uczniowie poznają źródła powstawania nowych wyrazów;

2. uczniowie poznają pojęcia : innowacja językowa, norma językowa, uzus, typologię neologizmów;

3. uczniowie poznają również sposoby bogacenia języka ojczystego - słowotwórcze, zapożyczenia, modyfikacje językowe;

4. uczniowie będą opisywać i oceniać przydatność komunikacyjną nowych wyrazów;

5. uczniowie utrwalą wiedzę z zakresu słowotwórstwa, słownictwa i frazeologii;

6. uczniowie będą rozwijać świadomość językową;

7. uczniowie będą rozwijać umiejętność korzystania ze słowników poprawnej polszczyzny, języka polskiego, wyrazów obcych, gwar uczniowskich i innych źródeł;

8. uczniowie utrwalą zasady sporządzania skróconego opisu bibliograficznego tekstów, w których wystąpiły innowacje językowe;

9. uczniowie wystąpią w roli "badaczy" języka.



Krótki opis projektu:

Po lekcji, na której szukaliśmy pomysłu na oryginalny i kształcący projekt, ustaliliśmy, że zajmiemy się współczesną polszczyzną, a głównie językiem młodzieży nastoletniej. Uzgodniliśmy temat: "Tworzymy słownik najmłodszej polszczyzny" obejmujący swym zakresem gwarę uczniowską, show-biznes, politykę, muzykę, komputer i życie klubowe. Zdecydowaliśmy się na formę słownika. Każdy uczeń opracowywał po 5-6 haseł, a następnie młodzież zespołowo redagowała swoje słowniki. W czasie zbierania i opisywania materiału, w czasie konsultacji wzięliśmy udział w nagraniu audycji radiowej z red. Danutą Czerniawską z Rozgłośni Polskiego Radia w Koszalinie, która została wyemitowana w lutym bieżącego roku ( audycja w załączeniu - część 5 opisu projektu). W końcu marca odbyła się prezentacja opracowanych słowników na lekcji języka polskiego i na spotkaniu z rodzicami.

1.       Temat i cele projektu - jakie były i jak zostały ustalone (kto proponował, kto dyskutował, jak podjęliśmy decyzję)

2.       Podział na zespoły - na jakie i jak to się odbyło (decyzja nauczyciela, losowanie, swobodny wybór itp.)?

3.       Podział zadań wewnątrz zespołów - jak był i jak się dokonał?

4.       Harmonogram projektu i harmonogramy (karty prac) poszczególnych zespołów - jaki był i kto o tym decydował.

5.       Kryteria oceny projektu - jaki były i jak powstały.

 

1. Temat i cele projektu - Temat "Tworzymy słownik najmłodszej polszczyzny" i cele zostały ustalone wspólnie przez klasę i nauczyciela . Spośród różnych propozycji uczniów wybraliśmy tę optymalną, która mieści w sobie szeroki zakres najnowszej polszczyzny i pozwala uczniowi poczuć się aktywnym i świadomym użytkownikiem języka polskiego oraz badaczem. Tytuły słowników uczniowskich są zindywidualizowane, np. "Słownik wypasionej polszczyzny", "Mały słownik neologizmów", "Słownik odjechanej polszczyzny", "Słownik najnowszej polszczyzny".

 

2. Podział na zespoły - klasa podzieliła się na siedem zespołów. Wybór ich był swobodny. W końcowym etapie pracy okazało się, że jeden z zespołów nie zintegrował się i uczniowie indywidualnie wykonali zadania.

 

3. Podział ról wewnątrz zespołów był również dobrowolny i swobodny. Materiały zbierali i opracowywali wszyscy, tzn. każdy z osobna miał swój wkład pracy w konstruowanie haseł słownikowych. Natomiast już dobrowolnie dzielili się takimi zadaniami, jak: opracowanie graficzne słownika, strony tytułowej, bibliografii i spisu treści; przepisanie haseł na komputerze.

 

4. Do projektu przystąpiliśmy na początku lutego. Wspólnie wyznaczyliśmy etapy pracy i terminy ich realizacji:

a) poszukiwanie i zbieranie materiału językowego;

b)przygotowanie informacji i objaśnianie haseł wg instrukcji ukierunkowującej pracę nad opisem, który obejmował - ustalenie źródła i drogi wejścia innowacji do języka ogólnopolskiego oraz ustalenie przydatności komunikacyjnej innowacji;

c) ostateczne zredagowanie i nadanie kształtu słownikowi;

d) prezentacja efektów pracy.

Od tego czasu raz na dwa tygodnie we wtorki spotykaliśmy się na konsultacjach w trakcie lekcji języka polskiego.

 

5. Kryteria oceny projektu wypracowaliśmy wspólnie. Obejmowały:

a) ilość haseł;

b) opis i ocena materiału językowego zgodnie z przyjętą przez wszystkich instrukcją;

c) poprawność językowa, interpunkcyjna i ortograficzna;

d) estetyka prac

 

Realizacja projektu

1.       Spotkania zespołów. - jak często spotykali się sami uczniowie i czemu służyły te spotkania.

2.       Konsultacje z nauczycielem -jak często się odbywały i czemu służyły.

3.       "Punkty kontrolne", czyli momenty, gdy sprawdzamy czy postępujemy zgodnie z harmonogramem i czy faktycznie realizujemy cele -czy były i jakie.

4.       Trudności na jakie natrafili uczniowie - jakie były i co zrobiłem, by pomóc uczniom je pokonać.

5.       Źródła informacji i eksperci z jakich korzystali uczniowie i ew. nauczyciel.

6.       Efekty pracy - co zrobili uczniowie, jakie powstały opracowania, albumy, wystawy, płyty CD, strony internetowe, filmy, modele itp.

 

Uczniowie spotykali się w swoich prywatnych domach i prowadzili rozmowy, doradzali sobie, sugerowali rozwiązania, proponowali sobie źródła, wspierali się w pracy, która okazała się nie taka znowu łatwa. Według mego rozeznania każdy zespół spotkał się co najmniej dwa razy. W końcowej fazie realizacji projektu widywali się częściej, bo wymagało tego przedsięwzięcie - nadanie ostatecznego kształtu słownikowi. W rozmowy na tych spotkaniach zaangażowali się nawet rodzice, który dostarczali młodzieży materiały ( mówi o tym Justyna w audycji radiowej)

2. Konsultacje z nauczycielem - jak wcześniej wspomniałam, konsultacje odbywały się z częstotliwością dwa razy w miesiącu, we wtorki na szóstej godzinie lekcyjnej. Służyły krytycznemu analizowaniu zebranego materiału, klasyfikowaniu informacji z punktu widzenia językowego, słuchaniu opinii wyrażanych przez innych członków grupy, czasami podejmowaniu grupowych decyzji i samoocenie wykonanej dotychczas pracy . Jednocześnie spotkania te służyły mobilizacji i sprawdzaniu postępów i celowości pracy, a także rozwiązywaniu konfliktów.

3. Trudności, na jakie natrafili uczniowie, dotyczyły przede wszystkim meritum sprawy. Uczniowie borykali się z ustaleniem rodzaju innowacji, budowy słowotwórczej wyrazu, z redagowaniem definicji do zebranych neologizmów. Stosunkowo łatwo radzili sobie z graficznym i komputerowym wykonaniem pracy ( choć nie wszyscy).

5. Źródła informacji i eksperci - język mówiony uczniowski, prasa młodzieżowa, muzyka młodzieżowa, język komputerowy, język klubowy, a przede wszystkim najnowsze słowniki: języka polskiego, poprawnej polszczyzny, wyrazów obcych, języka angielskiego, słownik gwary uczniowskiej," Wypasiony słownik najmłodszej polszczyzny" Bartka Chacińskiego oraz strony internetowe. To uczniowie okazali się ekspertami, znawcami najmłodszych zasobów języka polskiego, natomiast nauczyciel służył za doradcę przy naukowej ocenie i opisie zjawisk językowych.

6. Efekty pracy - uczniowie, zgodnie z zamierzeniem, wykonali słowniki o różnorodnych tytułach i zasobach. Poniżej prezentuję jedną kartkę ze słownika grupy uczniów - Michała, Marcina, Kacpra i Adriana ( niedoskonałość prezentacji tego materiału wynika z moich ograniczonych umiejętności skanowania tekstu, a nie jakości pracy uczniów; jestem komputerowa "lama").



Publiczna prezentacja projektu

1.       Przygotowania - jak zaplanowaliśmy i przygotowaliśmy prezentację naszego projektu, kto co robił, kto nam pomagał.

2.       Przebieg prezentacji - jak to się odbyło, kto prezentował, kto oglądał, jak reagowała publiczność itp.

3.       Ocena prezentacji i całego projektu - jak ocenia nauczyciel, uczniowie i ew, inni (dyrekcja, rodzice, widzowie), czy uczniowie dostają stopnie i za co.

 

1. Przygotowania - zgodnie z naszymi wstępnymi ustaleniami prezentacji dokonali uczniowie zespołowo w klasie, co widać na zdjęciach. Natomiast właściwa prezentacja miała miejsce na spotkaniu z rodzicami. Uczniowie przygotowali specjalnie na tę okoliczność klasę. Urządzili wystawy innych, wcześniejszych projektów poświęconych Festiwalowi Chopinowskiemu oraz Festiwalowi Filmów Fabularnych w Gdyni. Rodzice najpierw wszystkie obejrzeli, a później wysłuchali prezentacji co ciekawszych artykułów hasłowych swoich dzieci. Największe emocje wzbudziły hasła - "wyrzyć się" oznacza leniuchowanie w wyrze; "paździerz " - coś brzydkiego; "moherowa koalicja", "czarny PijaR" - hak na kogoś. Prezentacja przebiegała w miłej i serdecznej atmosferze. Prezenterzy - uczniowie- byli gorąco oklaskiwani ( tak jak w klasie, co widać na zdjęciu).Wszyscy świetnie się bawili, a żegnali się powiedzeniem: "czesław", które oznacza "cześć sławny". Uczniowie zadowoleni byli z efektów swojej pracy.

2. Prace zostały ocenione zgodnie z kryteriami. Uczniowie otrzymali oceny celujące, bardzo dobre i dobre. Niższych ocen nie było. Prace różniły się stopniem wnikliwości analizy i opisu zebranego materiału oraz poziomem estetyki. Ogólnie rzecz ujmując, uczniowie wykonali swe zadania z dużym zaangażowaniem, poprawnie merytorycznie. Projekt rozbudził ich zainteresowania językiem i świadomość różnych funkcji języka stosownie do sytuacji, środowiska i intencji rozmówców. Projekt uczniów wzbudził duże zainteresowanie i aprobatę pani redaktor Rozgłośni Radia Koszalin, która z uznaniem wyrażała się o poszukiwaniach, dociekliwości młodzieży i znajomości przedmiotu. Dała temu wyraz w audycji radiowej i zapowiedziała kolejny reportaż radiowy na zakończenie projektu. Sami uczniowie podkreślają, że projekt wzbudził ich duże zainteresowanie. Dyrekcja szkoły pomaga, wspiera, propaguje i realizuje własny projekt w ramach Szkoły z klasą.