Autor: Agnieszka Ostrowska

 Przedmiot: język polski

Temat: Frazeologiczne abecadło -  klasyfikacja związków frazeologizmów                  z wykorzystaniem  słownika frazeologicznego

 Cele sformułowane w języku ucznia:

 

 

Po lekcji będę wymagała od was , abyście :



3.3.6 Przebieg lekcji.  Metody i aktywności:

1.Przedstawienie uczniom celów lekcji

 2.Nawiązanie do wiedzy z poprzednich lekcji – przypomnienie wiadomości na temat słownika frazeologicznego, tj. jego budowy i przeznaczenia.

 3.Podział uczniów na pięć zespołów (drogą losową- odliczanie do pięciu) i przydział zadań (załączniki nr 1,)

4.Praca w zespołach pod kierownictwem wybranego przez uczniów lidera (praca z  wykorzystaniem słownika frazeologicznego): -  wyszukanie i wynotowanie  ze słownika wskazanych w poleceniu haseł i próba ich objaśnienia

5.Prezentacja wyników pracy przez liderów grup. Przypomnienie wiadomości o zasadach podziału związków frazeologicznych (rodowód i kryterium semantyczne). Przedstawienie uczniom zasady formalnej podziału frazeologizmów na  wyrażenia, zwroty i frazy.

 6. Praca indywidualna uczniów : próba podziału odszukanych przez grupę haseł według kryterium formalnego. Korygowanie błędów.

 7.Praca indywidualna uczniów – podsumowanie i sprawdzenie zrozumienia tematu lekcji (załącznik nr 2).

 8.Zaprezentowanie wyników pracy indywidualnej.

 9. Podsumowanie wiadomości – przypomnienie poznanych kryteriów podziału frazeologizmów oraz podkreślenie znaczenia korzystania ze słownika w celu bogacenia zasobu leksykalnego każdego z nas. Zadanie domowe: dokonaj podziału podanych frazeologizmów pod względem znaczenia oraz budowy.

10.Podsumowanie lekcji - rozdanie uczniom kartek z niedokończonym zdaniem:

Na dzisiejszej lekcji dowiedziałem się…. Po lekcji potrafię...



 Kluczowe pytania dla uczniów:

Do czego służy słownik frazeologiczny? Kiedy możemy się nim posłużyć? Jaką zasadę klasyfikowania związków frazeologicznych poznaliście do tej pory i co stanowiło kryterium podziału? Czy potraficie posługiwać się słownikiem frazeologicznym? Czy wyszukanie podanych przeze mnie haseł było trudne?  Czy rozumiecie znaczenie wyszukanych związków frazeologicznych? Co stanowi kryterium podział wyszukanych przez was frazeologizmów?  Jak myślicie , w jaki inny sposób można dokonać podziału tychże haseł? Czy potraficie podzielić podane frazeologizmy na wyrażenia, zwroty i frazy?



3.3.9 Refleksje nauczyciela:

Ocenianie kształtujące zmieniło moje podejście do pracy i sposób pracy z uczniem. Początkowo wydawało mi się czasochłonne i bardzo pracochłonne. Spróbowałam jednak zastosować taki system pracy i  ku mojemu zaskoczeniu musze przyznać, ze przynosi on pozytywne efekty. Zaczęłam się zastanawiać, co naprawdę uczniowie powinni wynieść ze spotkań ze mną i na co powinnam zwrócić szczególna uwagę podczas lekcji. Ocen stawiam mniej, jednak maja one dla mnie inna wagę. Bardziej zależy mi na jakości stawianych stopni niż ich ilości. Ocena staje się odzwierciedleniem wiedzy i umiejętności ucznia. Informacja zwrotna była przeze mnie stosowana już wcześniej, dlatego wiem, że stanowi bardzo istotny element w kontaktach miedzy mną i moimi uczniami. Z pewnością nie zakończę stosowania tej metody, ponieważ wiem, że daje ona wymierne korzyści zarówno dla ucznia, jak i nauczyciela.

3.3.10 Refleksje uczniów:

Agata: Na dzisiejszej lekcji dowiedziałam się, że warto korzystać ze słownika frazeologicznego, ponieważ stosowanie frazeologizmów wzbogaca nasz język. Poza tym dowiedziałam się, że związki frazeologiczne można klasyfikować w różny sposób. Michał: Na dzisiejszej lekcji najtrudniejsze dla mnie było przyporządkowanie związków frazeologicznych pod względem ich budowy , szczególnie odróżnianie fraz od zwrotów. Musiałbym jeszcze  trochę więcej poćwiczyć. Po dzisiejszej lekcji wiem, na co mam zwrócić uwagę. Radek : umiem podzielić związki frazeologiczne na wyrażenia, zwroty i frazy. Mam świadomość, że frazeologizmy wzbogacają język.

3.3.11 Materiały i pomoce dydaktyczne. Dodatkowe informacje:

•polecenia dla każdego zespołu (materiał nr 1)

• karty pracy indywidualnej dla każdego ucznia (materiał nr 2)

Materiał  I

 

Zespół na wykonanie zadania ma 10 minut.

Każdy zespół otrzymuje po jednym haśle, z którego wynotują związki frazeologiczne:

 

grupa I

 

ü      fala:

     bystra, cicha, długa, krótka, olbrzymia, potworna, radiowa; przen. Fala ludzi, wozów, śród fal i łąk szumiących, fala niechęci, oburzenia, zapomnienia; pędzić, podnosić fale, płynąć na fali.

 

grupa II

 

ü      kula :

1.      karabinowa, rewolwerowa, zabłąkana;

2.      bilardowa; drewniana, szklana, żelazna;

3.      kula ziemska ( glob);

4.      ugodzić kogoś kulą, trafił jak kulą w płot

 

    grupa III

 

ü      Proszę wypisać przysłowia mieszczące się w artykule hasłowym  kość , np.: tłucze się jak ból po kościach i objaśnić ich znaczenie.

 

     grupa IV

 

ü      Proszę wynotować przysłowia z hasłem wilk, np.: człowiek człowiekowi wilkiem i podać ich znaczenia.

 

grupa V

 

ü       bitwa:

1.      decydująca, generalna, krwawa, mordercza, regularna, straszna, zacięta;

2.      lądowa, morska, powietrzna;

3.      zgiełk bitwy, pole bitwy, hasło bitwy;

4.      przegrać, stoczyć, wygrać bitwę;

5.      przysł. Gdzie wielu dowódców, tam bitwa przegrana. Nie czas modlitwie po przegranej bitwie.


 

Materiał nr 2

 

            Przeczytaj uważnie zapisane poniżej frazeologizmy i spróbuj dokonać ich klasyfikacji, biorąc pod uwagę ich budowę oraz stopień zespolenia składników frazeologizmu.

Tabela nr 1 dotyczy podziału na wyrażenia , zwroty i frazy. Tabela nr 2 dotyczy podziału na związki łączliwe, stałe i luźne.

 Oto zbiór frazeologizmów:

prosić o łaskę, miecz Damoklesa, nie mieć bladego pojęcia o czymś, wpaść jak po ogień, zdrowy jak koń, walczyć jak lew, wysunąć wniosek, Co nagle, to po diable., Pańskie oko konia tuczy., wygląda jak strach na wróble, deski sceniczne, czytać od deski do deski, mięso armatnie, chodzić krętymi drogami, płynąć na fali, wdowi grosz, być komuś kulą u nogi.

 

Wyrażenia

Zwroty

Frazy

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Związki łączliwe

Związki luźne

Związki stałe