Autor: Mariola Rink-Przybylska


Lekcja pierwsza - pierwsze elementy metody NaCoBeZu


Przedmiot: język polski w klasie II.

Temat: Ćwiczymy poprawną pisownię i interpunkcję - O Janie Kochanowskim, Na przekór moralistom, czyli wagary to gros korzyści.

Cele w języku ucznia - Po 2 lekcjach pracy ze wskazanymi tekstami: - będziemy sprawniej organizować samokształcenie w zakresie nauki ortografii i stosowania przecinków, średników i myślników; - utrwalimy poprawną pisownię wyrazów złożonych, wyrazów z rz, ż, h, rzeczowników rodzaju żeńskiego zakończonych w dopełniaczu l. poj.- ii ; - utrwalimy umiejętność wyróżniania orzeczeń w zdaniach złożonych oraz wskazywania imiesłowowych równoważników zdaniowych w celu poprawniejszego stosowania przecinków w zdaniach złożonych. - przygotujemy się do dyktanda.

NaCoBeZU - czyli na co będę zwracał uwagę, czego będę oczekiwać i wymagać od uczniów po tej lekcji:
Będę oczekiwać od Was : poprawnego wykonania ćwiczeń w klasie; - wykazania się znajomością zasad ortograficznych dotyczących - wymienności głosek, zapisu głosek po spółgłoskach, uzasadnienia pisowni w związku z budową wyrazów; - znajomości zasad stosowania przecinków w zdaniach złożonych w celu oddzielenia zdań składowych oraz oddzielenia w zdaniu pojedynczym jednorodnych części zdania; - uzasadnienia zastosowania średnika ; - umiejętności poprawnego zapisu tekstów pod względem ortograficznym i interpunkcyjnym oraz estetycznego zapisu ( dyktanda ze słuchu: "O Janie Kochanowskim" oraz "Na przekór moralistom...") . Kryteria oceny dyktanda: 0 bł. - celujący; 1-2 bł. - bardzo dobry; 3-4 bł. - dobry; 5-6 bł. - dostateczny; 7-9 bł. - dopuszczający; ponad 9 bł. - stopień niedostateczny. Będę zwracać uwagę na: - efekty Waszej samodzielnej, zgodnej ze wskazówkami nauczyciela dotyczącymi samokształcenia, pracy w domu nad utrwaleniem poprawnego zapisu ; - poziom umiejętności ( wzrost wyników, stabilizacja, obniżenie poziomu umiejętności); - poprawne wykonanie zadania po wskazaniu błędów przez nauczyciela (poprawa dyktanda).

 

Lekcja druga - pierwszy i drugi element metody

Przedmiot: Język polski w klasie II gimnazjum.

Temat: "Latarnik" Henryka Sienkiewicza przykładem noweli.

Cele sformułowane w języku ucznia - Po dzisiejszej lekcji będziemy: - definiować pojęcie "nowela" ; - dostrzegać różnice między nowelą a opowiadaniem; - sprawnie posługiwać się słownikami znajdującymi się w naszej bibliotece szkolnej, w których można znaleźć wyjaśnienie terminów literackich; - poprawnie wskazywać cechy gatunkowe noweli w utworze Henryka Sienkiewicza pt. "Latarnik" oraz w innych wcześniej poznanych nowelach ("Katarynka" i "W górach" Bolesława Prusa, "Siłaczka" Stefana Żeromskiego); - wskazując cechy gatunkowe, poprawnie uzasadniać, dlaczego "Ikar" Jarosława Iwaszkiewicza jest opowiadaniem, a nie nowelą; - poprawnie posługiwać się ( ze zrozumieniem) pojęciami niezbędnie potrzebnymi do wskazywania cech gatunkowych noweli; - bogatsi o doświadczenia literackie z zakresu odróżniania epickich gatunków literackich. Będę zwracać uwagę na to: - czy potraficie sprawnie posługiwać się słownikami, czytać ze zrozumieniem definicje, omówić je własnymi słowami; - czy rozumiecie terminy literackie, które poznaliśmy wcześniej, i potraficie się nimi posługiwać w toku wypowiedzi o charakterystycznych cechach gatunkowych noweli; - czy potraficie znaleźć cechy wspólne noweli i opowiadania oraz dwa wyznaczniki różniące te gatunki epickie ( kompozycja, narrator); - czy potraficie wiedzę wykorzystać w praktyce i odnaleźć cechy gatunkowe noweli oraz opowiadania w przykładowych tekstach literackich; - czy potraficie wykorzystać swą wiedzę i doświadczenie czytelnicze do sformułowania "małej" rozprawki, w której uzasadnicie cechy gatunkowe noweli pt. "Latarnik".

 Pytania kluczowe:

1. Czy odnajdujesz w "Latarniku" Henryka Sienkiewicza cechy noweli: - zwięzłość fabuły, - narracyjność utworu, - jednowątkowość, - dramatyczność sytuacji, - konflikt przeciwstawnych sił i wartości, - niespodziewany zwrot akcji, - punkt kulminacyjny decydujący o losach bohatera, - dobitną pointę, - kontrast motywów, - motyw tzw. "sokoła", - odwrócenie sytuacji wyjściowej. Wskaż właściwe fragmenty utworu, omów 3-4 wyznaczniki gatunkowe, uzasadnij każdy z nich dwoma argumentami.

2. Jak rozumiesz terminy: utwór epicki, zwięzły utwór narracyjny, wyrazista perypetia, jednowątkowa fabuła, dramatyczność zdarzeń, motyw literacki, dynamiczność akcji, puenta, epizod, dygresja, komentarz, refleksja, eksponowanie narratora i jego punktu widzenia

świata ? Możesz omówić je, wskazując przykłady w znanych nam nowelach: Siłaczka, Katarynka, W górach, Latarnik.

3. Jakimi cechami kompozycyjnymi i narracji ( postać narratora) różni się opowiadanie "Ikar" Jarosława Iwaszkiewicza od noweli "Latarnik" Henryka Sienkiewicza? A jakie cechy gatunkowe mają wspólne? W odpowiedzi wskaż po 2-3 cechy i omów je, argumentując co najmniej dwoma argumentami .

 

Lekcja trzecia - konspekt lekcji.

Autor: Mariola Rink-Przybylska

Przedmiot: język polski - klasa II gimnazjum

Temat: Uczymy się odwagi, patriotyzmu, przyjaźni i odpowiedzialności. Podsumujmy nasze spotkania z bohaterami "Kamieni na szaniec" Aleksandra Kamińskiego.

Cele sformułowane w języku ucznia:

Po 2 godzinach lekcji - spotkań z bohaterami "Kamieni na szaniec" : 1. będziecie mogli lepiej wyobrazić sobie realia życia w okupowanej Warszawie reprezentantów pokolenia Kolumbów; 2. będziecie potrafili samodzielnie zinterpretować i zilustrować sytuacjami charaktery, postawy, działania Alka, Rudego i Zośki oraz ich kolegów; będziecie potrafili dokonać analizy i oceny postaw bohaterów; 3. będziecie potrafili zaprezentować przykłady działalności Małego Sabotażu i dywersji oraz organizacje ruchu oporu działające w Warszawie w latach 1939-44 ; 4. udoskonalicie swe umiejętności redagowania charakterystyki dynamicznej głównych bohaterów "Kamieni na szaniec"; zauważycie zmiany zachodzące w ich charakterach i osobowościach, proces dorastania, kształtowania odwagi, odpowiedzialności, przyjaźni i perfekcyjności; 5. wzbogacicie swe słownictwo o wyrazy i nazwy związane z tematyką lektury, np. egzekucja, terror, getto, sabotaż, dywersja,dystrykt, konfiskata, konspiracja, kryptonim, kolaborant, eksterminacja, pacyfikacja, represje, prowokacja, Generalna Gubernia, Wawer, PLAN, KEDYW, Grupy Szturmowe, Mały Sabotaż, Polska Walcząca, Szare Szeregi, pokolenie Kolumbów itp.; 7. będziecie rozwijać umiejętność pracy z tekstem, cytowania, argumentowania, wnioskowania oraz pracy ze słownikiem wyrazów obcych; 8. będziecie umieli wskazywać różne przykłady w tekście lektury opisu sytuacji, opisu przeżyć.

'NaCoBeZU', czyli: Na co będę zwracał uwagę - czego będę oczekiwać i wymagać od uczniów po lekcji:

Oceniając Waszą pracę na lekcji, będę oczekiwać od Was: 1. dobrej znajomości tekstu "Kamieni na szaniec" Aleksandra Kamińskiego, szczególnie wskazanych przez nauczyciela (z jednodniowym wyprzedzeniem) rozdziałów lub zagadnień, np.: a) dobra szkoła, dobra drużyna, dobry dom Alka, Rudego i Zośki; 2. znajomości elementów biografii autora książki, jego działalności w okresie okupacji i działalności w szeregach harcerstwa; 3. efektywnej pracy z tekstem - analizy form wypowiedzi: opis sytuacji, opis przeżyć, charakterystyka bezpośrednia i charakterystyka pośrednia, narracja; 4. umiejętnego posługiwania się w toku rozwiązywania problemów poznanym słownictwem oraz wykorzystania wiedzy o realiach życia w okupanej stolicy w latach 1939-44 przedstawionych w lekturze; 5. znajomości faktów z biografii Alka, Rudego, Zośki; umiejętności motywowania ich postępowania, umiejętności ukazania cech, które kształtowała w nich działalność antyokupacyjna, ich dylematów moralnych. Zredagowania planu charakterystyki dynamicznej jednego z nich ( charakterystyki z tezą); 7. znajomości literackiego rodowodu tytułu "Kamienie na szaniec", umiejętności interpretacji tytułu.

Przebieg lekcji. Metody i aktywności:

Lekcja dwugodzinna stanowi podsumowanie analizy tekstu "Kamienie na szaniec" Aleksandra Kamińskiego. Zmierzałam głównie do tego, by uczniowie zwrócili uwagę na pracę Alka, Rudego i Zośki nad własnym charakterem i osobowością z nadzieją, że wzbudzę uczniowskie refleksje na temat ich mocnych i słabych stron, celów życia i poszukiwania drogi dojścia do celu. 1. Prezentacja celów i przebiegu lekcji oraz NaCoBeZU. ( 5 min.) 2. Wstęp do podsumowania naszej wiedzy o pierwszoplanowych bohaterach "Kamieni na szaniec" oraz przypomnienie informacji o wyznacznikach charakterystyki dynamicznej, charakterystyki pośredniej i bezpośredniej postaci w toku narracji. Praca z tekstem. Metoda heurezy. Wskazywanie przykładów, cytowanie, komentowanie, uzasadnianie. ( 10 min.) 3. Zorganizowanie pracy uczniów nad planem opisu jednej z poleconej przeze mnie postaci - praca w trzech zespołach ( o Rudym, Zośce i Alku) w parach nad planem charakterystyki dynamicznej bohatera. ( czas 20 min., uczniowie pracują z tekstem i notatkami z poprzednich lekcji,plan notują w zeszytach). Polecenie pracy w parach nad planem charakterystyki dynamicznej postaci Uzasadnij, że: a) dobry dom, dobra szkoła i dobra organizacja miały wpływ na kształtowanie się osobowości i charakteru opisywanej przez Was postaci ( Alka, Rudego lub Zośki). Uzasadnij każdy element stwierdzenia 2 argumentami; b) Alkowi, Rudemu, Zośce - możemy przypisać jedno z tych mian - miano człowieka emocjonalnego, intelektualisty, przywódcy . Uzasadnij stanowisko 3 przykładami różnych sytuacji i przeżyć bohatera; c) przezwyciężanie słabości i nabywanie nowych umiejętności i nowych cechy charakteru, osobowości pozwoliło opisywanemu bohaterowi skutecznie wykonywać zadania w szeregach Małego Sabotażu oraz w dywersji. Uzasadnij stanowisko 4 przykładami różnych sytuacji i przeżyć bohatera; Polecenie pracy w parach nad planem charakterystyki dynamicznej postaci Uzasadnij, że: a) dobry dom, dobra szkoła i dobra organizacja miały wpływ na kształtowanie się osobowości i charakteru opisywanej przez Was postaci ( Alka, Rudego lub Zośki). Uzasadnij każdy element stwierdzenia 2 argumentami; b) Alkowi, Rudemu, Zośce - możemy przypisać jedno z tych mian - miano człowieka emocjonalnego, intelektualisty, przywódcy . Uzasadnij stanowisko 3 przykładami różnych sytuacji i przeżyć bohatera; c) przezwyciężanie słabości i nabywanie nowych umiejętności i nowych cechy charakteru, osobowości pozwoliło opisywanemu bohaterowi skutecznie wykonywać zadania w szeregach Małego Sabotażu oraz w dywersji. Uzasadnij stanowisko 4 przykładami różnych sytuacji i przeżyć bohatera; Polecenie pracy w parach nad planem charakterystyki dynamicznej postaci Uzasadnij, że: a) dobry dom, dobra szkoła i dobra organizacja miały wpływ na kształtowanie się osobowości i charakteru opisywanej przez Was postaci ( Alka, Rudego lub Zośki). Uzasadnij każdy element stwierdzenia 2 argumentami; b) Alkowi, Rudemu, Zośce - możemy przypisać jedno z tych mian - miano człowieka emocjonalnego, intelektualisty, przywódcy . Uzasadnij stanowisko 3 przykładami różnych sytuacji i przeżyć bohatera; c) przezwyciężanie słabości i nabywanie nowych umiejętności i nowych cechy charakteru, osobowości pozwoliło opisywanemu bohaterowi skutecznie wykonywać zadania w szeregach Małego Sabotażu oraz w dywersji. Uzasadnij stanowisko 4 przykładami różnych sytuacji i przeżyć bohatera; Polecenie pracy w parach nad planem charakterystyki dynamicznej postaci Uzasadnij, że: a) dobry dom, dobra szkoła i dobra organizacja miały wpływ na kształtowanie się osobowości i charakteru opisywanej przez Was postaci ( Alka, Rudego lub Zośki). Uzasadnij każdy element stwierdzenia 2 argumentami; b) Alkowi, Rudemu, Zośce - możemy przypisać jedno z tych mian - miano człowieka emocjonalnego, intelektualisty, przywódcy . Uzasadnij stanowisko 3 przykładami różnych sytuacji i przeżyć bohatera; c) przezwyciężanie słabości i nabywanie nowych umiejętności i nowych cechy charakteru, osobowości pozwoliło opisywanemu bohaterowi skutecznie wykonywać zadania w szeregach Małego Sabotażu oraz w dywersji. Uzasadnij stanowisko 4 przykładami różnych sytuacji i przeżyć bohatera; Polecenie pracy w parach nad planem charakterystyki dynamicznej postaci Uzasadnij, że: a) dobry dom, dobra szkoła i dobra organizacja miały wpływ na kształtowanie się osobowości i charakteru opisywanej przez Was postaci ( Alka, Rudego lub Zośki). Uzasadnij każdy element stwierdzenia 2 argumentami; b) Alkowi, Rudemu, Zośce - możemy przypisać jedno z tych mian - miano człowieka emocjonalnego, intelektualisty, przywódcy . Uzasadnij stanowisko 3 przykładami różnych sytuacji i przeżyć bohatera; c) przezwyciężanie słabości i nabywanie nowych umiejętności i nowych cechy charakteru, osobowości pozwoliło opisywanemu bohaterowi skutecznie wykonywać zadania w szeregach Małego Sabotażu oraz w dywersji. Uzasadnij stanowisko 4 przykładami różnych sytuacji i przeżyć bohatera; 4. Prezentacja i omówienie poprawności wybranych 3 prac ilustrujących kolejno postaci - Alka, Rudego i Zośki. ( 15 min.) 5. Analiza zagadnienia - Wobec jakich problemów moralnych stanęli w okresie okupacji i jak sobie z nimi radzili, jak je rozwiązywali bohaterowie książki? Uczniowie pracują pod kierunkiem nauczyciela, posługując się tekstem i udzialając odpowiedzi ustnych ( 10 minut - zespołowe rozwiązywanie problemu). Koncentruję się na odpowiedzialności za innych i problemie walki z bronią, zabijaniu. Notatka w formie planu zagadnień w zeszytach przedmiotowych wykonywana samodzielnie przez uczniów w czasie całej lekcji. W toku pracy z tekstem rozpoznawanie form narracji - opisu sytuacji, opisu przeżyć ( praca z tekstem, cytowanie, komentowanie). 6. Dlaczego w toku narracji spotykamy czasem formę 1.os. l. poj.? Jaki związek ma Aleksander Kamiński z bohaterami swej książki? - w tym etapie lekcji zbieramy informacje o Aleksandrze Kamińskim jako organizatorze Szarych Szeregów, redaktorze Biuletynu Informacyjnego AK, autorze książek o młodzieży walczącej z okupantem w szeregach różnych organizacji. Podkreślamy realizm faktów, miejsc, postaci tekstu lektury oraz znaczenie dla czytelników wydania wojennego książki. Wspominamy tekst J. Iwaszkiewicza "Ikar", szukając analogii opisywanego obrazu i roli pisarza. Utrwalamy określenie - znajomość zdarzeń z autopsji ( 15 min.) . 7. Jak zinterpetujesz tytuł utworu "Kamienie na szaniec"? Wykonanie zadania 13 karty pracy nr 30 autorstwa Ewy Horwath z "Język polski. Karty pracy 2 dla gimnazjum", WSiP, WARSZAWA 2005. Rozmowa o metoforyczności tytułu, ustalanie jej znaczenia po odszukaniu w tekście lektury fragmentu nawiązującego do tytułu oraz odszukaniu w podręczniku wiersza J. Słowackiego 'Testament mój". 8. Podsumowanie lekcji - Odczytanie autorskiego motta do "Kamieni na szaniec" . Rozmowa o braterstwie i służbie dla Ojczyzny, pięknym życiu i pięknej śmierci ( 10-15 min.). 8. Ocena wypowiedzi uczniów i realizacji zadań w toku lekcji. 9. Omówienie celu i sposobu realizacji zadania domowego - ćwiczeń od 1-9 i 11-12 w kartach pracy ucznia - sprawdzenie stopnia umiejętności czytania ze zrozumieniem ( zadania o charakterze odtwórczym).

Kluczowe pytania dla uczniów:

1. Jak rozumiesz stwierdzenie: dobra szkoła, dobra drużyna, dobry dom Alka, Rudego i Zośki? 2. Któremu z bohaterów - Alkowi, Rudemu, Zośce - możemy przypisać miano: intelektualisty, człowieka emocjonalnego, przywódcy ? Uzasadnij swoje stanowisko przykładami różnych sytuacji i przeżyć bohatera. 3. Jakie nowe umiejętności i nowe cechy charakteru, osobowości pozwoliły Alkowi, Rudemu i Zośce skutecznie wykonywać zadania w szeregach Małego Sabotażu oraz w dywersji? 4. Wobec jakich problemów moralnych stanęli w okresie okupacji i jak sobie z nimi radzili, jak je rozwiązywali? 4. Z jakimi własnymi słabościami borykali się i jak je przezwyciężali? Jak przygotowywali się do przyszłości? 5. Na czym polegały akcje sabotażowe i akcje dywersyjne przedstawione w "Kamieniach na szaniec" Aleksandra Kamińskiego? 6. Jaki związek ma Aleksander Kamiński z bohaterami swej książki? 7. Jak zinterpetujesz tytuł utworu "Kamienie na szaniec"?

Przykłady informacji zwrotnej:

1. Wasz plan ujmuje przedstawione w poleceniu zagadnienia. Jednak skupiliście się przede wszystkim na akcji, a nie na opiniowaniu i komentowaniu postawy bohatera. Spróbujcie przedyskutować plan i zredagować ocenę wskazanych w pracy sytuacji. 2. W swojej pracy wyczerpująco określiliście postawy bohatera, jego cechy i zilustrowaliście poprawnie dobranymi faktami. Zauważyłam, że nie zachowaliście jednolitej formy planu. Mieszacie zdania i równoważniki zdań. Poprawcie w domu formę zapisu. 3. Wskazany przez Ciebie fragment narracji ( akcja pod Sieczychami) rzeczywiście jest opisem sytuacji . Zauważyłeś dominację czasowników i dynamizm akcji. 4. Słusznie przypuszczasz, że pisarz mógł być świadkiem zaprzysiężenia członków Grupy Szturmowej i uczestniczyć w innych sytuacjach. Motywując swoje uzasadnienie, skorzystaj z przygotowanych notatek o biografii pisarza lub biogramu w Twojej lekturze.

Refleksje nauczyciela:

Wprowadzając strategię oceniania kształtującego, z pietyzmem na koniec każdej lekcji informowałam uczniów o celach następnych zajęć i zakresie NaCoBeZU. Podobnie na tej dwugodzinnej lekcji. W zasadzie, podejmując się omawiania lektury, przedstawiłam uczniom zakres wymagań. Zdecydowanie ułatwiło to gimnazjalistom: 1. przygotowywanie się do lekcji ( znajomość tekstu, zaznaczenie fiszkami stosownych fragmentów, przygotowanie notatek w brudnopisie); 2. aktywniejszy udział w realizacji zadań - zaktywizowało do wypowiedzi ustnych; 3. pomogło uczniom w samoocenie prac redakcyjnych - planu charakterystyki porównawczej; Sprawdzeniem poziomu czytania ze zrozumieniem było sprawdzenie poprawności wykonania przez uczniów w domu zadań od 1-9 i 11-13 karty pracy nr 30 autorstwa Ewy Horwath z "Język polski. Karty pracy 2 dla gimnazjum", WSiP, WARSZAWA 2005.

Refleksje uczniów:

1. NaCoBeZU ułatwia naukę, czytanie i interpretację . Wiedzieliśmy , co będzie omawiane. 2. Interpretacja lektury była o wiele łatwiejsza. 3. Wiedziałam, o co może mnie spytać nauczyciel, w jaki sposób mam odpowiadać i jakie materiały mogę przynieść na lekcję. 4. Chciałbym, by nauczciel zawsze stosował NaCoBeZU, bo lekcje są łatwiejsze i przyjemniejsze. 5. NaCoBeZU bardzo pomaga w nauce.

Materiały i pomoce dydaktyczne. Dodatkowe informacje:

W materiałach prezentuję: 1. Kartę pracy ucznia nr 30 autorstwa Ewy Horwath z "Język polski. Karty pracy 2 dla gimnazjum", WSiP, WARSZAWA 2005. 2. Fragment ankiety wypełniony przez uczennicę.